bieganów home      
   Szukaj    
Strona główna
Newsletter Mapa satelitarna Kontakt
   
 
Historia Bieganowa
 

Bieganów -zanikająca wioska w dolinie Szczypu
Szczyp to niewielki 4.5 kilometrowy strumień ,który swe źródła ma między Górą św. Anny, a Górą Wszystkich Świętych. U jego źródeł położona jest wioska Bieganów. Jej zabudowania rozrzucone są w trzech bezleśnych wąwozach między górami. Stąd problemem mieszkańców od niepamiętnych czasów była komunikacja między poszczególnymi częściami osady, atakże z innymi miejscowościami. Chociaż Bieganów sąsiaduje bezpośrednio z Nową Rudą , to dopiero niedawno ( lata osiemdziesiąte XX wieku) powstała utwardzona droga. Wcześniej jedynym połaczeniem ze światem była droga do Ścinawki Górnej. Bieganów w przeszłości posiadał kolonie Zagórzyn i Łężno, powstałe w XVIII wieku na zboczach Krępca. Ich nazwy wychodzą już z użytku. Z bezleśnych wzgórz Bieganowa można podziwiać piękne widoki na Kotlinę Kłodzką, Góry Stołowe i inne pasma górskie.
W 1499 roku książęta ziębiccy z rodu Podiebradowiczów, Albrecht, Georg i Karl, równoczesnie hrabiowie kłodzcy,potwirdzili braciom Melchiorowi I Hansowi von Zdantiz ze Ścinawki Dolnej ich dobra. Wśród nich wymieniona została po raz pierwszy w źródłach nazwa Biehals, Bieganów. Tak nazywał się las książęcy na stoku Góry Św. Anny. Pierwsza pewna informacja o Bieganowie  jako osadzie pochodzi z 1748 roku. Wtedy jej właścicielem był baron Larisch ze Słupca. Dla dzijów Bieganowa fakt, że jego nazwa jest pochodzenia słowiańskiego ma nieocenione znaczenie. Wskazuje to nato że miejscowość jest starsza, niż osadnictwo niemieckie,które pojawiło się na ziemi kłodzkiejw XIII/XIV wieku.
Opisany w 1748 roku majątek barona Larischa obejmował folwark, w którym pracowało kilku zagrodników i chałupników. Nie była to więc zbyt wielka posiadłość. Powoli jednak następował jej rozwój. 39 lat później (1787) mieszkały tu 294 osoby. Wtedy wieś należała już do noworudzkich dóbr rodu Stillfriedów. Coraz większą rolę odgrywać zaczeło tkactwo, najpierw lniane, potem bawełniane. Rolnictwo, wobec trudnych górskich warunków, pozostawało na drugim planie. Kiedy na początku XIX wieku posiadłość przejeli Magnisowie z Bożkowa. W 1840 roku były tu 42 warsztaty bawełniane i 23 warsztaty lniane. Była to więc typowa wioska tkaczy. Chociaż w drugiej połowie XIX wieku nastąpił stopniowy upadek tkactwa chałupniczego. W 1885 roku wieś osiągneła największą liczbe mieszkańców 693. Stopniowy jedak spadek koniunktury we włokiennictwie i konieczność utrzymania się tylko z roli lub praca w okolicznych kopalniach , negatywnie wpłyneły na rozwój Bieganowa. Widać to w spadku liczby mieszkańców do czasów drugiej wojny światowej ( w 1905- 489, w 1941- 330). Nie ratowała sytuacji powstała we wsi mała gorzelnia czy niewielki kamieniołom piaskowca czerwonego na zboczu Chłopskiej Góry.Mimo to mieszkańcy swą ciężką pracą zapewniali sobie stopniową poprawę warunkówżycia. Na przełomie XIX i XX wieku powstała w Bieganowie dwuklasowa szkoła. 
W 1924 roku zelektryfikowano osadę. Problemem natomiast stawało się zaopatrzenie w wodę. W okresach suchych obniżał się poziom wody w studniach.We wsi było kilka sklepów.Przed pierwszą wojną światową powstała tu mała restauracja z salą balową prowadzona przez rodzinę Reichel. Mieszkańcy Bieganowa żyli głównie z pracy w kopalniach noworudzkich, elektrowni w Ścinawce Średniej, w niewielkim stopniu z uprawy roli i hodowli. Wieś traciła impulsy rozwojowe, a nawet ulegała uszczupleniu. W 1936 roku władze Nowej RUdy wykupiły 6 parceli i włączyły do miasta. Nie była to jednak zapowiedź włączenia w obręb miasta całej wsi. Na przeszkodzie stały warunki terenowe i brak dobrych połączeń komunikacyjnych.
ZABYTKI BIEGANOWA
Bieganów nie ma zabytków o szczególnej wartości, jednak na uwagę zasługuje niewielka kapliczka z czerwonej cegły, która ma ponad sto lat.. Około 1750 roku mieszkał w Bieganowie mężczyzna o nazwisku Herzig, który cierpiał na depresję psychiczną. Żadne sposoby ludzkie przeciwdziałania chorobie nie skutkowały. Herzig postanowił wyruszyć do Częstochowy ,gdzie znajdował się  cudowny obraz Matki Bożej. Na Jasnej Górze został uzdrowiony.Jako pamiątkę tego wydarzenia przywiózł ze sobą kopię cudownego obrazu. Na placu należącym do parafii, za zezwoleniam proboszcza Ścinawki Średniej , Toepfera rozpoczęto budowę kaplicy. 26 września 1895 roku gotowa kaplica została poświęcona.
Bieganów zasiedlony przez Polaków.
Po zakończeniu II wojny światowej dla małej wioski pod Górą św.Anny nastały nowe czasy. Zgodnie z decyzją mocarst, zaczęli napływać polscy osadnicy. Pojawiła się nazwa Bielawy (przetrwała ona do dziś w nazwie leśniczówki, która włączona jest obecnie do Nowej Rudy). Pierwszym sołtysem wsi został Roman Adamczyk. Tadeusz Włodarski na kilka lat uruchomił restaurcję. Większość osadników stanowili rolnicy lub robotnicy rolni. Nie udału się zrealizować planów uruchomienia kamieniołomu. Niemców w większości wysiedlono w 1946 roku, ale częśc pozostała do końca lat piędziesiątych.
W latach 1945-1954 wieś należała do gminy Nowa Ruda, następnie została włączona do gromady w Ścinawce Górnej (1954-1972). Na krótko była częścią gromady Nowa Ruda (1972-1973).
Niezależnie od przynalezności administracyjnej , wieś borykała się z różnymi trudnościami. Pierwsza to szkoła. Polska szkołę otwarto dość wcześnie, bo w kwietniu 1946 roku. Jej organizatorką była Maria Piegza. W roku szkolnym 1946/47 uczęszczło do niej 21 uczniów.Ale 15 listopada 1947 roku szkołę zamknieto ze względu na zbyt małą ilość dzieci ( było ich w wieku szkolnym 13) i musiały uczęszczać do Ścinawki Górnej. Rodzice jednak nie pogodzili się się z tym, zwłaszcza że zimą dojazd dzieci często stawał się niemożliwy.W roku 1952 otwarto szkołe ponownie. Liczba uczniów w połowie lat sześćdziesiątych doszła nawet do 57 ( 1964). Praowało dwóch nauczycieli, funkcjonowała siedmioklasowa szkoła wieczorowa. W roku 1977 szkołę zakmknięto i ludność spadła poniżej 200 osób.







Strona główna     Aktualności      Newsletter     Mapa satelitarna     Kontakt
   Sandstein design by insideWeb